A perfect creator

"A perfect creator would be capable of communicating in a perfect manner; no human interpretation required."

- Pam Power, @Pamfino op Twitter

Aangenomen dat deze perfecte schepper zich bewust is van haar scheppingsdaad en van haar schepping bepaald gedrag verwacht, wat als eis verduidelijkt moet worden.

Individualiteit opgeven

De film Ladyhawke, met Rutger Hauer, is een film die verhaalt over een geestelijke die een bepaalde vrouw wil hebben. Zij wil hem niet en hij voorkomt dan dat iemand haar wel zal hebben. Dat het hier een verplicht celibatair betreft, maakt de wens nog oneigenlijker.

Het is een bekend thema sinds de Griekse mythologie: een machtig man begeert een bekoorlijke vrouw die in hem geen interesse heeft. Aangezien macht betekent dat je krijgt wat je wilt, wordt de voorkeur van de vrouw geweld aangedaan. Hij krijgt haar kwaadschiks of niemand krijgt haar. Ze is een speelbal in zijn handen.

Historisch is dit vaak voorgekomen en vele vrouwen hebben zich in het lot geschikt. Ze zijn gaan samenleven met de man die hen een andere keuze onmogelijk maakte. Hieruit en uit de misdaad van verkrachting spreekt de strijd van het individu, dat zijn rechten gerespecteerd wil zien, en het buiten het individu omgaande lot. De vrouwen in deze voorbeelden (maar voor mannen geldt deze strijd net zo goed) staan voor de beslissing met het lot mee te leven, het geëffende pad te volgen, of ten onder te gaan. Geen van tweeën zijn de opties goed voor de individuele vrijheid. Zeker vroeger, toen reputatie levensbepalend was, maar bij het voorbeeld van verkrachting tegenwoordig nog steeds, wordt het individu voor de voeten geworpen zijn individualiteit en zijn persoonlijke rechten op te geven. Bij een verkrachting voor kortere tijd, bij een gevangenschap, zoals de vrouwen hierboven, voor langere tijd.

Religies, inclusief het daoïsme, pleiten ervoor het pad te volgen. Gods wegen. Wel zonder erbij te kunnen vermelden welk pad het jouwe is en welk niet. Religies, inclusief het daoïsme, beschouwen het een sluitstuk geen individu meer in jezelf te zien, maar enkel een deel van het grotere geheel. Religies wapenen tegen situaties waarin je je individualiteit kwijtraakt en zeggen zo mede dat individualisme schijn is.

De breuklijn

"Zeggen dat God bestaat is evenzeer bezijden de waarheid als zeggen dat God niet bestaat."

- Leo Shestov

De externe verleiders

Om niet te hoeven erkennen dat het in ons allen zit om een ander te benadelen is het exclusieve kwaad bedacht. Een externe verleider waar we angst voor mogen hebben. Het bestaat niet. Het is dichterlijke vrijheid.

Het exclusieve goed bestaat evenmin. Zuiver goed is er niet. En dat is troostrijk voor een perfectionist. Ik ben even ontoereikend als een ander. Perfect is er niet. Andermans zwakke plekken zijn het meest fascinerend. Hoe ik er naar speur. Omdat het me goed doet.

Gedachten over de persoonlijke God

Als God ontevreden zou zijn over ons gedrag zijn er drie opties:
1. Hij programmeert ons in de loop der jaren beter. Versie 2.0
2. Hij vindt het eigenlijk wel prima
3. Hij blijft versie 1.0 trainen - en zou de getrainden maar beter onsterfelijk maken, zodat we het eindelijk geleerd hebben.

Voor 1 en 3 lijkt Hij niet te kiezen...

En:

Miljoenen jaren engelengeduld uit naam van de liefde en ten koste van miljarden levens. Hoe is dat ware liefde?

Westerse redelijkheid

Het christendom is een echt westerse uitvinding met haar samensmelting van jodendom en Griekse filosofie. Het atheïsme komt er dan ook regelrecht uit voort. Geen andere religie kent de ontkenning van het bestaan van god als doel op zich. Atheïsten zijn net zo'n vondst van de rede als het christendom sinds Augustinus. Atheïsten zullen alleen bestaan zolang het christendom bestaat.  Ze zijn als yin en yang.

Alweer niet

Ken je dat gevoel bij elke idealistische theorie, dat je denkt: "dit is het niet. Dit is het ook al niet"?

Twee pijlers

Mijn daoïstisch geloof steunt op twee pijlers:
De Dao schonk leven aan deze wereld en schenkt leven aan deze wereld zonder daar zichzelf van bewust te zijn. Zij voert een taak uit die ook haar slechts geschonken lijkt te zijn. Zonder dat ze echt weet wat ze doet.
En: kwaad is niet echt, sec, kwaad. Al die aandoeningen, natuurrampen en het menselijke slechte gedrag - ze zijn van een ander standpunt bezien geen kwaad. Hooguit feit, onbeholpenheid, gevolg, ergo: neutraal.

Dit is de samenvatting. Hier werk ik mee.

Toekomst in de theologie

Het voelde als een groot compliment de afgelopen week dat twee mensen die mij in beperkte mate kennen, onafgesproken, op verschillende tijdstippen en zonder dat ik het onderwerp aanroerde, tegen mij zeiden dat mijn toekomst in de theologie ligt.
Ik weet niet of en ik weet niet hoe ik er ga komen, maar het biedt wel hoop. Als mensen mij iets zien ademen dat ik zelf niet zie of bemerk, dan is dat iets er op zo'n natuurlijke wijze dat ik er blind voor ben geraakt.

Orde is het kenmerk van leven

"Orde is het kenmerk van leven. Niet-levende systemen zijn chaotisch, levende systemen zijn geordend."
- Bob Root-Bernstein, hoogleraar fysiologie.

Ik wil niet direct roepen dat dit kan leiden tot de conclusie dat er een schepper is. Ik heb te weinig kennis om iets te zeggen en dit citaat, dat ik las als citaat in een interview van een andere natuurwetenschapper waarvan ik de naam dan weer niet genoteerd heb, kan ook volkomen uit zijn context gerukt zijn. Maar dit is een leuke stelling om over na te denken.

Alleen genot als primair doel

Is de katholieke stelling dat seks altijd de mogelijkheid tot voortplanting open moet houden en niet slechts gebruikt moet worden ter viering van de liefde misschien te vergelijken met een bepaald standpunt over eten? Dat je eet om je te voeden en dat eten een genot is en, in gezelschap, een wijze is om een onderlinge band te versterken, maar dat het een vorm van onrechtmatig gebruik is om te eten zonder honger. Te eten voor het plezier en niet met doel je te voeden. In die gevallen, ik ken het heel goed, is er het risico overmatig te eten, je gezondheid te schaden en je eetritme zodanig te verstoren dat je lichamelijke signalen voor honger en voldaan in de war worden gebracht. Als die vergelijking op gaat, dan zou ik dat standpunt over seks en voortplanting eindelijk gaan kunnen begrijpen.

Yearning for flesh

"The gospel, writes Gerard Loughlin, "has always been a story of carnal desire and erotic encounter." God longs for flesh, for humanity, longs for the connection and so, for the sake of love and desire, takes on flesh."


http://www.huffingtonpost.com/amy-frykholm/naked-in-church_b_1045074.html?ref=religion&ncid=edlinkusaolp00000008

Kinky.

Que?

"Langs die weg kan Jezus ook mijn toekomst op een verrassende, nieuwe wijze voor mij openen om met vreugde mijn weg met Hem te vervolgen. Hij kan en wil met het oog op mijn toekomst de pijnlijke angel heel graag uit mijn verleden en mijn stereotype reacties daarop wegnemen. Zalig is het zoals Hij dat bij mij doet. Zalig is het te zien hoe Hij dat bij anderen doet. Je ziet hen zichtbaar veranderen. "Ik hoef mij niet langer schuldig te voelen in Gods nabijheid." "Ik hoef niet meer woedend te zijn op mijn vader, op mijn moeder", hoor ik ze zeggen. Jezus neemt door Zijn sterven vergevend ons verleden voor Zijn rekening en Hij zet een wijde deur naar de toekomst voor ons open: de deur van de hoop."

- Ds. Dick van Keulen. Bron

'Je ziet hen zichtbaar veranderen. "Ik hoef mij niet langer schuldig te voelen in Gods nabijheid." ' Als ik overtuigd raak dat ik zonder pijn of brandschade over hete kolen kan lopen, dan ga ik ook. Duh.

"Jezus neemt door Zijn sterven vergevend ons verleden voor Zijn rekening." In een lineair verlopende tijd gaat dat niet kunnen. Dan zou hij met het verstrijken van de tijd en het toenemen van zonden waar wij in vrije wil voor kiezen in het verleden meer en meer moeten lijden.

Wat wil ik hiermee zeggen? Niet eens zo zeer dat het niet klopt. Deze tekst van Ds. van Keulen is  opbeurend bedoeld. Als geestelijk voedsel. Maar waarom is het juist dit dat deze groep mensen troost? Het klinkt niet alleen niet logisch, het klinkt ook niet fijn. Het klinkt niet. Terwijl Van Keulen geen kleine jongen is. Een goede vriend van mij noemde hem als inspirerend persoon. Om die reden heb ik gegoogled wie deze dominee dan is en stuitte ik op onder andere deze tekst. Nu moest ik dit dan ook even mijn lever af hebben.

Recensie smaakt naar meer

Deze recensie op de infosite van de vereniging België - China, bespreekt het boek Het Hemels Mandaat van hoogleraar Chinese geschiedenis Barend ter Haar. Ik zag het boek al liggen in een boekhandel in Zutphen, maar het was - heel praktisch gezien - iets te dik voor mijn al overvolle koffer. Nu ga ik mijn vrienden van Post NL vermoeien om me dit boek te brengen. Want zo te lezen in de recensie is dit een aanrader voor iedereen die meer wil weten (of beter: veel wil weten) over de geschiedenis van China.
Voor wie, net als ik, grote belangstelling heeft voor China, zet ik de verwijzing naar de recensie hier neer.

Meditatief intermezzo

Sinds lang, of hoe noem je een periode van meer dan twee jaar, ben ik met een traject bezig dat me zowel verder brengt als dieper in de put. Het maakt me wijzer, eigenwijzer, ongelukkiger, somberder, instinctiever, pessimistischer en heel veel onaardiger. Ik denk dat ik er veel mensen last mee geef, maar het traject verlaten gaat niet. Ik moet hier doorheen. Mijn woordkeuze, 'traject', toont wel dat ik de indruk heb dat het een eindig karakter heeft. Dat heeft natuurlijk alles wanneer je leeft (flauw), maar ik bedoel dat ik het als iets relatief kortstondigs beschouw.
Ik kom hier door. Ik kom hier uit. Maar ik heb meer tijd en aandacht nodig dan ik op korte termijn voorradig heb. Ik vraag daarom geduld met mijn gedrag. En bij deze vraag ik de gelegenheid om in stilte een aantal stappen verder te komen. Heel veel slechter kan ik me niet voelen, veel beter wel.

Ander concept

Als je vanuit China naar het Midden-Oosten trekt, kun je je verbazen over die tot de mens sprekende Ene God. Dat is een vinding! Dat zou bij de Chinezen niet opgekomen zijn. Het slaat je met stomheid en ik ga er heerlijk traag over doen het te proberen te begrijpen.

- gedachte die bij mij opkwam tijdens het lezen van Chinese literatuur. De basisprincipes wijken al zo af. Ik moest het even noteren.

Pluk- en mixgeloof is het echte spul

Iets waar ik maar niet aan kan wennen is pluk- en mixgeloof. Wie een leer aanhangt, conformeert zich. Volledig. Dat is altijd mijn idee geweest. Je past je aan, omdat je dat ideaal hebt aangenomen. Mensen die zeggen een geloof aan te hangen, maar dat of dat punt ervan naast zich neerleggen, hebben het niet goed begrepen. Je koos voor het volledige pakket. Zo dacht ik. Dat komt voort uit mijn persoonlijke instelling. Ik heb conformeren om in een hokje te passen tot een levensdoel gemaakt. Daarin sta ik overigens bij lange na niet alleen. Ja, bij het gros van de mensen kom ik die motivatie tegen. 'Als ik zelf maar het hokje kies en me aanpas, kan niemand me in een ander, ongewenst hokje stoppen'. Ik pas me aan tot en met gedrag dat me ongelukkig maakt.

Het blijkt niet te hoeven. Zo lijkt het. Pluk-en-mix voert de boventoon. Je mag dat westers allegaartje nog steeds boeddhisme noemen, bijvoorbeeld. Aangezien het merendeel van de westerse boeddhisten plukt en mixt. Er is hier in het westen geen oosters (echt) boeddhisme, behalve bij oosterse migranten. Je kunt als westerling dat oosters boeddhisme niet hier krijgen, wanneer je niet daarin bent opgegroeid.

Het is vaste prik dat iemand binnen een religie bij tijd en wijle 'ad fontes' roept en dat we niet meer zuiver zoals het bedoeld is bezig zijn. Diegenen starten dan een nieuwe stroming. Zo gloedje nieuw dat die loot nog meer afwijkt van de stam. Eenieder die terug naar de basis wil, verwijdert zich er verder vandaan. Mijn kritiek op het boeddhistisch aftreksel hier in het westen is de mening van een buitenstaander die slechts af en toe een blik op de situatie werpt.

Wie weet herroep ik ook nog eens mijn kritiek op nepkatholiek Yvon Jaspers, maar daarvoor zou ik haar toch eerst willen betrappen op een greintje integriteit. Houd dit blog in de gaten als je dat mee wilt maken!

Kaïn

Ik las laatst een aantal boeken van rabbijn Harold Kushner, vooral bekend van Als het Kwaad Goede Mensen treft. "Zou Kaïn landbouwer zijn geworden om zo het paradijs te herconstrueren voor zijn ouders' geluk?", vraagt Kushner zich af in Hoe Goed moet een Mens zijn. Hiermee legt hij een nieuwerwetse, psychologische laag in een pak 'm beet 4000 jaar oude tekst. Meeleven met de hoofdpersonen alsof ze er gisteren nog waren en een doordeweeks familieconflictje hadden. De zoon die zijn ouders gelukkig wil maken boven zichzelf. De personages levendiger dan levend maken, ook al weet je dat het (slechts) een verhaal is en dat geen van hen ooit echt heeft bestaan.  Het is typisch rabbijns om zo met de bijbel om te gaan - weet ik sinds colleges Talmudica, maar het verdiept wel je band met het verhaal. Kaïn is de buurjongen. De al te begrijpelijk gefrustreerde buurjongen.

Wat is Taoïsme, een boekbespreking

Het is altijd en juist door kerkgeschiedenis geweest dat ik een religie en zijn leringen beter begreep. Pas toen ik colleges kreeg over het Concilie van Nicea, leerde ik de structuur van de katholieke geloofsbelijdenis echt kennen. Tijdens colleges over het Concilie van Chalcedon kreeg ik het weinige zicht dat er te krijgen is op het indrukwekkende dogma van de Drieëenheid en dankzij colleges over het Oosters Schisma zag ik de betekenis van het filioque. Dat soort colleges over daoïsme zijn nog met een vergrootglas niet te vinden.

Wie kennis wil maken met de daoïstische filosofie (Tao Chia) kan ik het boek Taoïsme : De Weg om niet te Volgen van Patricia de Martelaere aanbevelen. Wie zich wil verdiepen in de daoïstische religie (Tao Chiao) kan het best beginnen met Kristofer Schippers boek Tao : De Levende Religie van China. Zeer verhelderende boeken, maar mijns inziens met een nadeel: ze vertellen wat de filosofie of de religie wél is en niet wat het níet is.

Beide boeken verklaren en benaderen het onderwerp dus positief. Over gehakketak, profane oorsprong, soapachtige taferelen en eigenbelang geen woord. En dat zijn nou juist mijn ezelsbruggetjes.

Nu kan ik dus Wat is Taoïsme? van Martin Palmer aanbevelen. En waarom doe ik dat? Het eerste wat positief opvalt is dat Palmer echt begint bij het begin. Je ziet het klassiek daoïsme op de eerste pagina's opstaan uit het sjamanisme. Terwijl de maatschappij van China zich ontwikkelt, ontwikkelt de filosofie zich tegelijkertijd. Je ziet de oorsprong, je ziet de maatschappelijke aanleidingen tot mutatie, je ziet de gevolgen en de bouwstenen.

Het tweede deel van het boek gaat over de ontwikkeling van het klassieke, filosofische daoïsme naar een volksgodsdienst en daarna de groei van die volksgodsdienst tot instrument voor maatschappelijke beteugeling. Daoïsme wordt politiek. Ik raakte bijna triomfantelijk toen ik in dit deel las over de vestiging van een daoïstische theocratie in China in het jaar 188 door leidsman Chang-Lu. Niets religieus is het daoïsme vreemd. Ook de theocratie niet. Twee pagina's later schrijft Palmer over de Opstand van de Gele Tulbanden - Een rebellie door een daoïstische sekte die vele doden tot gevolg had. Triomfantelijkheid is ongepast, maar op mijn daoïsme-boekenplank van een metertje is dit de enige passage waarin het daoïsme in een negatief daglicht gesteld raakt. Toch bloed aan de handen van deze religie van de afzijdigheid. Wanneer je voortdurend moet filteren om niet in de val te trappen van New Age-achtige boeken die van het daoïsme een mengelmoes maken die het nooit is geweest, dan is dit een verademing.

Het derde deel van Wat is Taoìsme? geeft een zo breed mogelijk overzicht van het daoïstische pantheon. Tientallen goden worden in het zo typisch Chinese hiëarchische raster beschreven. Na het lezen van een redelijke hoeveelheid Chinese mythen had ik met hooguit een handjevol godheden kennisgemaakt. Palmer geeft een veel ruimer overzicht. En dan nog ben je de volledigheid niet genaderd.

Het laatste deel van het boek gaat over de adaptatie die het daoïsme nu ondergaat. Door kaping van de filosofie in de hoek van de zelfhulpboeken, door de breuk met de geschiedenis die de Culturele Revolutie heeft bewerkstelligd en doordat alle Chinese religies altijd al mixen en mengen en het niet veel voorkomt dat iemand zuiver daoïst, zuiver confucianist of zuiver boeddhist is.

Wat is Taoïsme? is toegankelijk geschreven. Ik had Martin Palmer van tevoren gegooglet en hij leek me een generalist. Hij presenteert tv-documentaires over religie voor de BBC. Op voorhand dacht ik dat hij wat bronnen bij elkaar gesprokkeld had, wat meningen nakauwde en een zoetsappig verhaal ter basale introductie zou geven. Wat is Taoïsme? is echter een kritisch boekje en Palmer heeft meer verstand van China en de Chinese taal dan de gemiddelde religiewetenschapper.

Nu staat dit boek dus als aanbeveling op de daoïsme-pagina. Een goede kennismaking met het daoïsme.

Het aannemen van ideeën leidt niet tot verinnerlijking daarvan

"De ideeënwereld van het boeddhisme is voor ontkerstende westerlingen zeker aantrekkelijk omdat het een religie is zonder God en zonder zonde, zonder lichaamsverachtig, zonder hemel en hel. Het zenboeddhisme is een heel praktische en aardse vorm van religie, volledig gericht op het handelen, modern door zijn rationaliteit, aansprekend door zijn nadruk op beheerste spontaneïteit. Maar de praktijk van het boeddhisme kennen wij niet en die zal hier ook nooit wortel schieten. Het zijn dus ideeën die kunnen inspireren."

- Oek de Jong

Je kunt in plaats van boeddhisme in deze tekst ook daoïsme lezen. De Jong heeft gelijk. Zie enkel maar de Boeddhistische Unie Nederland. Een vriendenkring die uitgroeide tot een politiek bolwerk. Waar mensen werden weggeduwd of de hemel in geprezen. Waar personen zich voordoen als goeroe maar niet verder kunnen komen dan imitatie van Aziaten en het lezen van boeken over boeddhisme. Ik ben sceptisch.